Opinie van de week: "Ondanks de droogte verzinkt Vlaanderen in het moeras"

door Jos Ramaekers, natuurexpert Natuurpunt

Het eigen moeras wel te verstaan van tegenstrijdige belangen, mistige besluitvorming en het afwentelen van publieke verantwoordelijkheid naar individuele burgers.

Op het ogenblik dat ik dit schrijf, regent het, maar als ik met een vinger over de bodem strijk, zit ik na enkele millimeter al in het stof. Limburg kreunt onder de droogte. Bomen worden zienderogen bruiner en kaler en gaan, als ze al niet afsterven, verzwakt de winter in. Dat voorspelt niet veel goeds als herfst- of winterstormen komen. Veel bovenlopen van beken en rivieren staan droog of bevatten enkel nog water omdat waterzuiveringsinstallaties of fabrieken erin lozen. Een veenbrand zoals in Wallonië hebben we gelukkig nog niet gezien, maar ook onze Nationale Parken zijn erg brandgevoelig. 

De problemen zijn acuut en ernstig, maar net als het beetje regen dringen ze niet door en al zeker niet bij onze beleidsverantwoordelijken. Commentaren beperken zich tot de korte termijn en emoties. Kleinere aardappelen, appreciatie voor brandweerlui en compassie met het leed van mensen die moeten evacueren. Hoe we concreet met z’n allen minder fossiele energie gaan verbruiken en onze ruimte robuuster maken om de schokken van stijgende temperaturen en te veel of te weinig water op te vangen komt niet aan bod en staat ook niet bovenaan de politieke agenda. Integendeel, onder druk van machtige lobbygroepen wordt natuur- en klimaatbeleid ook vandaag nog afgezwakt in Europa en Vlaanderen. 

Er wordt gezocht naar schuldigen in plaats van oplossingen. De boodschappers zijn het geweest, ze waren te alarmistisch over het klimaat en daarom is het hun fout dat oplossingen niet zijn toegepast. Dat onze natuur brandbaar is, is ook de schuld van de natuurorganisaties. Ze passen het verkeerde beheer toe en streven naar brandbare natuur. Dat een teveel aan stikstof, het droogleggen van onze moerassen en rechttrekken van waterlopen de oorzaak zijn van veel meer pijpenstrootje en ander brandbaar materiaal in onze natuur wordt gemakshalve verzwegen. Deze problemen aan de bron aanpakken is de echte oplossing. 

Dat is makkelijk aan te pakken zou je denken, want het is eigen Vlaams beleid en wat we zelf doen, doen we toch beter? In de praktijk zien we echter vooral Vlaamse ministers die met de voeten slepen.

-Er wordt niet doorgepakt met het stikstofbeleid, projecten voor natuurherstel raken niet opgestart hoewel het geld er is, en voor vervuilers zijn er inmiddels haast meer uitzonderingen dan regels om te ontsnappen aan uitstootbeperkingen. 

-De Blue Deal moet het doen met flink wat minder middelen dan onder de vorige regering en er is weinig animo om dat budget op te trekken. Uitgaven voor natuurherstel zijn nochtans hoogrenderende investeringen en geen kosten. 

-Natuurorganisaties worden niet alleen door budget maar ook door nieuwe aankoopregels beknot in het aankopen van de broodnodige terreinen om natuurherstel te realiseren. 

-Voor het waterbeheer kan de grootste winst behaald worden door het stopzetten en dichten van inmiddels overbodige drainages en rivierherstel maar de gebiedsgerichte aanpak raakt maar niet opgestart. 

Ondanks de urgentie en de ernst is er voorlopig geen sprake van het opschalen van het Vlaamse natuur- en klimaatbeleid, we vrezen eerder een inkrimping van de middelen voor blue deal en natuur want ook Vlaanderen moet besparen. Niets doen kost in dit geval echter ook geld, landbouwers, watergebonden industrie en stadsbewoners ondervinden dat nu al.