Overbevolking gevangenissen: topvrouw gevangeniswezen vraagt hulp van leger of politie
De top van het gevangeniswezen slaat alarm nu het aantal grondslapers in Belgische gevangenissen opnieuw boven de zeshonderd is uitgekomen. Directeur-generaal Mathilde Steenbergen pleit voor uitzonderlijke noodmaatregelen en extra personeel. Ze schuift daarbij expliciet de mogelijkheid naar voren dat tijdelijk ook politie of leger kunnen worden ingezet om grondslapers te bewaken en de druk op het personeel te verlichten.
Volgens Steenbergen is de situatie "onhoudbaar" geworden. Ze spreekt over een combinatie van structurele overbevolking, een chronisch personeelstekort en een steeds stijgende werkdruk. "Daardoor wordt het voor cipiers bijzonder moeilijk - en vaak onmogelijk - om hun wettelijke opdracht correct, veilig en menswaardig uit te voeren". Maandenlang leefde er binnen de instellingen nog hoop op verbetering, klinkt het, maar die is volgens haar intussen omgeslagen in ontgoocheling. "Vandaag overheerst het gevoel in de steek gelaten te zijn. De realiteit op het terrein is harder dan ooit, terwijl daadwerkelijke versterking uitblijft."
Dringend hulp nodig
De directeur-generaal vraagt daarom dringend hulp en sluit uitzonderlijke ingrepen niet uit. Indien nodig moeten volgens haar andere veiligheidsdiensten tijdelijk inspringen. Ze formuleert het scherp: "Desnoods moeten het leger of de politie tijdelijk instaan voor het overnemen en bewaken van grondslapers." De huidige toestand noemt ze "onveilig, onmenselijk en onaanvaardbaar voor gedetineerden én voor personeel".
Miljoenen euro's schadevergoeding
In haar boodschap wijst ze ook op de juridische en financiële gevolgen van de aanhoudende overbevolking. België werd de voorbije jaren meermaals veroordeeld door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens omwille van detentieomstandigheden. "De financiële gevolgen van deze veroordelingen lopen ondertussen in de miljoenen euro's. We verspillen belastinggeld aan schadevergoedingen omdat we weigeren te investeren in oplossingen", luidt het.
"Gevangenis is geen opslagplaats"
Tegelijk benadrukt ze dat het probleem verder reikt dan louter capaciteit. Een gevangenis mag volgens haar niet worden gereduceerd tot een bewaarplaats. "Een gevangenis is geen opslagplaats, maar een schakel in de samenleving. Wie terugkeert zonder begeleiding, zonder perspectief en zonder opvolging, hervalt sneller." Investeren in voldoende en goed ondersteund personeel betekent volgens haar investeren in toezicht, begeleiding en orde. En dus ook in minder recidive en meer maatschappelijke veiligheid.
"Grondslapers moeten weg"
Naast structurele versterking vraagt ze ook onmiddellijke noodmaatregelen. Ze spreekt over een "administratieve kafka" die snelle aanwervingen belemmert en stelt dat trage procedures niet langer verenigbaar zijn met de acute noodsituatie. De kern van haar oproep is helder: "De grondslapers moeten weg."
"Geen luxe, wel waardigheid"
Ze besluit dat het niet om comfort gaat, maar om basisprincipes. "Dit is geen kwestie van luxe, maar van menselijke waardigheid, veiligheid en rechtsstatelijkheid." Volgens haar staan de huidige omstandigheden haaks op de wetgeving rond welzijn op het werk en op elementaire normen van veilig en gezond werken. "Wij vragen geen luxe. Wij vragen de minimale middelen om onze opdracht naar behoren te kunnen uitvoeren. De tijd van uitstel is voorbij."
