Costa-proces Tongeren-Borgloon: vonnis 51 beklaagden
Als alles volgens plan verloopt, weten de 51 beklaagden in het Costa-proces aanstaande donderdag welke straf ze krijgen. Daarmee komt mogelijk een einde aan een van de grootste en meest complexe drugsprocessen die onze provincie ooit heeft gekend. Maar waar draait het Costa-dossier eigenlijk om? Wie zijn de hoofdrolspelers? En waarom duurde het zo lang voor de zaak eindelijk inhoudelijk behandeld kon worden?
Van één container naar een miljardenzaak
Het onderzoek begon in oktober 2019 met wat aanvankelijk een uitzonderlijke drugsvangst leek. In de Antwerpse haven onderschepte de politie een container uit Costa Rica met bijna 2,8 ton cocaïne. Al snel bleek dat die lading slechts het topje van de ijsberg was.
Tijdens het onderzoek ontdekten speurders verschillende internationale drugslijnen die samen verantwoordelijk zouden zijn voor de invoer van minstens 25 ton cocaïne. Volgens het parket vertegenwoordigt die partij een straatwaarde van ongeveer 3,5 miljard euro.
Op de eerste Costa-procesdag is de hamvraag: “Is de politie zijn boekje te buiten gegaan of waren de onderzoeksmethoden wel wettig?”
Vier criminele organisaties
Volgens het federaal parket werkten vier grote criminele organisaties geregeld samen. Ze hadden elk hun eigen specialiteit, maar hielpen elkaar bij transporten, uithalingen en de verdeling van de drugs.
De cocaïne kwam vanuit Zuid-Amerika naar Antwerpen, vaak verstopt tussen legale ladingen zoals bananen, hout, schroot of metaal. Eenmaal in de haven haalden zogenaamde uithalers de drugs uit de containers. Daarna werden de partijen verdeeld over België, Nederland en andere Europese landen.
Costa-proces gedaan nog voor het begonnen is
Bekende namen op de beklaagdenbank
Op de beklaagdenbank zitten enkele bekende figuren uit het criminele milieu. Volgens het parket was Tom Bastiaanse, de Pablo Escobar van Kasterlee, de centrale spil die verschillende organisaties met elkaar verbond. Ook het voormalig kopstuk van de Bandidos, Geert Frisson, zou zijn eigen transportlijnen hebben beheerd.
Daarnaast speelt ook de naam van de Maasmechelse drugsbaron Lucio Aquino een belangrijke rol. Hij zit momenteel in Italië in de gevangenis en zijn dossier werd afgesplitst. Ook de voortvluchtige Nederlandse drugscrimineel Jos Leijdekkers, beter bekend als Bolle Jos, duikt in het dossier op.
Sky ECC als belangrijkste bewijs
Een groot deel van het onderzoek steunt op berichten uit de gekraakte chatdiensten Sky ECC en EncroChat. Criminelen gebruikten die versleutelde systemen om ongestoord met elkaar te communiceren, tot de politie erin slaagde de berichten te onderscheppen.
Via die chats kregen speurders volgens het parket een gedetailleerd beeld van transporten, afspraken en de rol van de verschillende verdachten. Daarnaast maakten observaties, telefoontaps en internationale samenwerking deel uit van het onderzoek.
Ook een mogelijk illegale burgerinfiltrant zorgde voor de nodige vertraging van het Costa-proces
Parket vraagt in totaal 451 jaar cel
Voor de 51 beklaagden vraagt het federaal parket samen 451 jaar gevangenisstraf. De zwaarste eis is 20 jaar cel voor Geert Frisson. Tom Bastiaanse riskeert 18 jaar en voormalig rijkswachter Willy Van Mechelen 17 jaar. Ook miljoenen euro's aan geld en bezittingen zouden volgens het parket verbeurd moeten worden verklaard.
Volgens het openbaar ministerie gaat het niet om losse drugstransporten, maar om georganiseerde criminaliteit op industriële schaal. De procureur stelde tijdens het proces dat de beklaagden "bloed aan hun handen" hebben door de maatschappelijke gevolgen van de internationale cocaïnehandel.
De verdediging ziet dat anders
De advocaten proberen dat beeld stevig te nuanceren. Volgens hen zijn veel beklaagden geen kopstukken, maar uitvoerders. Ook de betrouwbaarheid van de Sky ECC-berichten wordt betwist. Daarnaast vinden verschillende verdedigers dat het onderzoek te veel aannames bevat en dat het proces is uitgegroeid tot een "megaproces" waarin individuele verantwoordelijkheden onvoldoende worden onderscheiden.
Hoe het Costa-proces onze rechtsstaat doet daveren op zijn grondvesten
Proces vol vertragingen
Dat het vonnis pas nu volgt, heeft alles te maken met een uitzonderlijk moeizaam procesverloop.
Meerdere zittingen moesten worden uitgesteld door procedurekwesties, wrakingsverzoeken tegen rechters en afgesplitste dossiers. Pas in maart 2026 kon het proces uiteindelijk echt inhoudelijk van start gaan. Intussen besliste de rechtbank ook om enkele dossiers, waaronder dat van Lucio Aquino, apart te behandelen.
Na verschillende wrakingen en vertragingen besloot de rechtbank om het dossier Aquino apart te behandelen
Donderdag valt het oordeel (als alles goed gaat)
Normaal zou de rechtbank begin juli al uitspraak doen, maar het vonnis werd met een maand uitgesteld. Als er geen nieuwe procedurele verrassingen opduiken, kennen de 51 beklaagden donderdag eindelijk hun straf.
