Limburg: waarom carnaval op 11 november om 11.11 uur start
Vandaag is het 11 november. Voor velen een dag om stil te staan bij het einde van de Eerste Wereldoorlog, maar voor carnavalsvierders ook het begin van een nieuw feestseizoen. En dat gebeurt niet op een willekeurig moment, maar precies om 11.11 uur. Waarom draait carnaval eigenlijk zo vaak rond het getal elf? En waarom wordt het ook wel het getal van de zotten genoemd?
Elf, het getal van de zotten
Wie een beetje vertrouwd is met carnaval, weet dat het getal elf overal opduikt. De Raad van Elf, de elfde van de elfde, …: het is hét getal van carnaval. Maar waarom?
Daar bestaan verschillende verklaringen voor. Volgens een oude symbolische interpretatie staat tien voor de volmaaktheid, onder meer door de Tien Geboden. Twaalf wordt dan weer geassocieerd met orde en volledigheid, denk maar aan de twaalf apostelen en de twaalf maanden van het jaar.
En elf? Dat valt er precies tussenin. Het is één meer dan tien, maar één minder dan twaalf. Een getal dat als het ware buiten de orde valt. En laat carnaval nu net het feest zijn waarop de gewone regels even op hun kop worden gezet. Vandaar de bijnaam: het gekkengetal of het getal van de zotten. Al is niet met zekerheid bekend waar die betekenis precies vandaan komt.
Van Keulen tot Limburg
De traditie heeft ook historische wortels in Duitsland. In de negentiende eeuw kreeg het georganiseerde carnaval in het Rijnland, onder meer in Keulen, steeds meer vorm. Het getal elf werd een belangrijk symbool en ook de Raad van Elf kreeg een vaste plaats in de carnavalswereld.
Die raad bestaat traditioneel uit elf leden en speelt een belangrijke rol bij de organisatie van de festiviteiten. Op 11 november wordt op veel plaatsen het nieuwe carnavalsseizoen geopend.
Ook in onze provincie is de elfde van de elfde een begrip. Carnavalsverenigingen komen samen, kijken vooruit naar de stoeten en feesten en beginnen aan de voorbereidingen voor de komende maanden.
Heeft de Franse Revolutie er iets mee te maken?
Er bestaat nog een opvallende theorie over het getal elf. Die verwijst naar de Franse Revolutie en haar drie bekende idealen: Liberté, Égalité, Fraternité, oftewel vrijheid, gelijkheid en broederschap.
De beginletters L, E en F vormen samen het Duitse woord Elf. Volgens de overlevering zouden carnavalsvierders in het Rijnland die verwijzing hebben gebruikt om de Franse overheersers op de korrel te nemen.
Een leuk verhaal, maar historisch is niet bewezen dat het getal elf op die manier zijn plaats in het carnaval kreeg.
Waarom precies 11 november?
Naast de symboliek van het getal elf speelt mogelijk ook een oudere feesttraditie mee. Op 11 november wordt namelijk Sint-Maarten gevierd. Vroeger was dat in verschillende streken een dag waarop uitgebreid werd gegeten en gefeest, vlak voor een periode van vasten in aanloop naar Kerstmis.
Dat doet denken aan carnaval zoals we het vandaag kennen: nog één keer uitbundig vieren voordat de vastentijd voor Pasen begint. De elfde van de elfde kan dus ook voortbouwen op oudere gebruiken rond Sint-Maarten. Eén sluitende verklaring voor de keuze van de datum bestaat niet.
Vandaag begint het feest, maar nog niet de stoet
Hoewel het carnavalsseizoen vandaag officieel van start gaat, duurt het nog enkele maanden voordat de grote carnavalsstoeten door de straten trekken. Die vinden traditioneel plaats in de periode voor Aswoensdag, het begin van de christelijke vastentijd.
Maar voor de echte carnavalsvierders begint het aftellen vandaag al. Op de elfde dag van de elfde maand, om elf minuten over elf. Want als er één dag is waarop de zotten het voor het zeggen hebben, dan is het wel 11 november.
