Jonge chauffeurs extra kwetsbaar voor gsm-afleiding

Dat blijkt uit recente cijfers en onderzoeken van Vias institute en de Vlaamse Stichting Verkeerskunde (VSV). Intussen start de politie een intensieve tweedaagse controleactie tegen gsm-gebruik achter het stuur en wordt gewerkt aan een wettelijk kader voor slimme camera’s die overtreders automatisch kunnen detecteren.

Meer dan 300 boetes per dag
In 2024 werden 110.894 bestuurders beboet voor gsm-gebruik achter het stuur, goed voor gemiddeld meer dan 300 overtredingen per dag. In de eerste helft van 2025 stelde de politie in Vlaanderen dagelijks gemiddeld 142 inbreuken vast, wat neerkomt op 25.780 boetes in zes maanden tijd.

Een overtreding is een inbreuk van de derde graad en kost minstens 174 euro (plus administratiekosten). In Vlaanderen wordt in veel gevallen het rijbewijs onmiddellijk voor 15 dagen ingetrokken. Sinds januari 2025 geldt bovendien een strengere aanpak: overtreders moeten voor de politierechter verschijnen en riskeren boetes tot 4.000 euro. Voor beginnende bestuurders zijn de sancties nog strenger, met verplicht herexamen bij een veroordeling.

Sms’en nog gevaarlijker dan bellen
Uit een Europese enquête in 11 landen blijkt dat 13 procent van de Belgische bestuurders nog met de gsm in de hand belt. Dat is een lichte daling tegenover vorig jaar (15 procent), maar het risico blijft groot: niet-handenvrij bellen verdubbelt het ongevalsrisico.

Nog verontrustender is dat 23 procent van de bestuurders al rijdend berichten leest of verstuurt. Het ongevalsrisico ligt daarbij nog hoger dan bij telefoneren. Daarnaast geeft 10 procent toe deel te nemen aan online vergaderingen tijdens het rijden, en 6 procent kijkt zelfs naar filmpjes achter het stuur.

Bovendien zegt 86 procent van de bestuurders dat ze tijdens het rijden hun blik soms langer dan twee seconden van de weg afwenden. In een bebouwde kom legt een bestuurder in die tijd ongeveer 28 meter ‘blind’ af. Dat is zowat de lengte van een basketbalveld.

Jongeren extra kwetsbaar
Volgens het gedragsonderzoek van de VSV zijn vooral jonge bestuurders extra vatbaar voor afleiding. 39 procent van de Vlaamse autobestuurders tussen 18 en 29 jaar kwam al minstens één keer in een gevaarlijke situatie terecht door gsm-gebruik. Bij 12 procent gebeurde dat zelfs meermaals.

Opvallend: veel jongeren beseffen dat hun gedrag problematisch is. 31 procent noemt het eigen gsm-gebruik in de auto een probleem. De kloof tussen weten en doen blijft echter groot. Verveling, zelfoverschatting en binnenkomende meldingen zijn de belangrijkste redenen om toch naar de smartphone te grijpen.

Slimme camera’s op komst
Federaal minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés) noemt afleiding door gsm-gebruik een van de belangrijkste oorzaken van ongevallen, naast snelheid en rijden onder invloed. “Een meer automatische detectie van dit gedrag is een belangrijke stap voorwaarts om de veiligheid op onze wegen te verbeteren”, zegt hij. Daarom wordt een werkgroep opgericht die het gebruik van slimme camera’s moet onderzoeken en het wettelijke kader voorbereiden. Die mobiele camerasystemen zouden bijvoorbeeld op snelwegbruggen of aan wegenwerken kunnen worden ingezet, waar het risico het grootst is.

Campagne: “NuNi op je gsm”
Naast handhaving zetten de organisaties ook in op sensibilisering. De VSV lanceert samen met Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder de campagne “NuNi op je gsm: focus op de weg”, met rapper Arno The Kid als ambassadeur. De campagne richt zich vooral op jongeren en roept op om vóór vertrek bewuste keuzes te maken.

Onder het motto “1, 2, 3 Focus” krijgen bestuurders drie concrete tips:

• verbind je gsm met de auto

• stel muziek en gps in vóór je vertrekt

• leg je gsm uit het zicht.

Uit onderzoek blijkt dat bestuurders die deze stappen consequent toepassen, minder vaak in een gevaarlijke situatie terechtkomen. Bij wie dat elke rit doet, ging 26 procent al eens in de fout, tegenover 47 procent bij wie dat niet doet.

50 doden per jaar
Afleiding door gsm-gebruik achter het stuur veroorzaakt naar schatting jaarlijks 50 doden en 4.500 gewonden op de Belgische wegen. “Enkele seconden afgeleid zijn, kan levenslange gevolgen hebben”, klinkt het bij VSV.

De boodschap van politie en verkeersveiligheidsorganisaties is dan ook duidelijk: wie achter het stuur kruipt, kiest beter resoluut voor focus. Of zoals de campagne het samenvat: aan het rijden? Dan "NuNi" op je gsm.