Limburgse hittegolf treft kwetsbaren achter gesloten deuren
Door Niels Souverijns, klimatoloog
De afgelopen week kende Limburg één van zijn vroegste hittegolven ooit gemeten. Met temperaturen boven de 30°C draaiden de terrassen overuren en zochten mensen verkoeling aan het water. Men waande zich al even in de zomervakantie en men genoot, terecht, van de eerste echte warme periode van het jaar.
Na de warmte volgde dan de afkoeling. Het onweer dat in de nacht van zaterdag op zondag over onze provincie trok werd nauwlettend in de gaten gehouden door (sociale) media, met de ene na de andere waarschuwing, update en nieuwe beelden die menig tijdlijn en televisiescherm overspoelden. Het contrast met de hitte kon niet groter zijn, met vooral foto’s en beelden van een vakantiestemming.
Dat klinkt op het eerste gezicht misschien begrijpelijk, maar is eigenlijk best wel vreemd. Hitte is namelijk het dodelijkste weerfenomeen op onze planeet. Alleen zien we de gevolgen niet (meteen). Er zijn geen omgevallen bomen, overstroomde straten en huizen, en geen spectaculaire beelden voor het journaal. De impact vindt vooral plaats achter gesloten deuren: oudere alleenstaanden die uitdrogen, mensen met gezondheidsproblemen die het moeilijk krijgen en zorginstellingen die een hogere druk ervaren. Ook in België is dit een probleem en meet Sciensano ieder jaar honderden extra overlijdens tijdens hittegolven.
Vaker voorkomende en intensere hitte is één van de duidelijkste gevolgen van de klimaatverandering. Wat vroeger uitzonderlijk was, wordt steeds vaker normaal. Dat betekent niet dat elke warme dag meteen een probleem is, maar wel dat periodes met gezondheidsrisico's vaker zullen voorkomen.
Daarom is het opvallend dat hitte in België nog relatief weinig aandacht krijgt. We hebben uiteraard waarschuwingssystemen en hitteplannen, maar in buurlanden zoals Frankrijk en recent ook Nederland krijgt hitte een veel belangrijkere plaats in het beleid en de communicatie. Nederland introduceerde bijvoorbeeld een hittekrachtindex die niet alleen naar temperatuur kijkt, maar ook naar factoren zoals luchtvochtigheid, wind en zonnestraling. Er groeit steeds meer een besef dat hitte meer is dan een cijfer op een thermometer.
Het goede nieuws is dat we veel kunnen doen met relatief eenvoudige maatregelen. Nadat er in de zomer van 2003 15.000 doden (vooral ouderen die alleen woonden) gelinkt werden aan hitte, heeft Frankrijk een simpel, maar gericht waarschuwingssysteem op poten gezet. Zorgverleners en lokale besturen zijn geïnformeerd met gerichte stappenplannen, maar ook burgers worden aan het werk gezet. Er wordt tijdens hittegolven zo actief opgeroepen om langs te gaan bij (groot)ouders, te informeren bij de oudere buurman of -vrouw in de straat of hij/zij voldoende water drinkt of een koele plek aan te bieden aan vrienden die geen toegang hiertoe hebben tijdens de warmste momenten van de dag. De resultaten waren spectaculair, latere veel zwaardere hittegolven registreerden een pak minder sterfgevallen.
We staan als Limburg bekend als een warme provincie. Misschien kunnen we tijdens de volgende hittegolf tonen dat we dat niet alleen zijn door het weer, maar ook door naar de kwetsbaren in onze omgeving om te kijken. Een telefoontje, een bezoekje of gewoon even informeren hoe het gaat kost weinig moeite, maar kan soms een wereld van verschil maken. De ervaring leert ons dat dit echt een verschil kan maken.
